Strona główna » Standardy konfiskaty korzyści z przestępstwa określone w prawie Unii Europejskiej i ich wpływ na polskie, niemieckie, francuskie i angielskie prawo karne

Standardy konfiskaty korzyści z przestępstwa określone w prawie Unii Europejskiej i ich wpływ na polskie, niemieckie, francuskie i angielskie prawo karne

Logo NCN

Projekt nr 2019/33/B/HS5/01617 finansowany ze środków NCN, realizowany od 31 stycznia 2020 r. do 30 stycznia 2023 r.


Informacje ogólne

Podwyższenie skuteczności pozbawiania korzyści z przestępstwa, zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony praw podejrzanych, pokrzywdzonych i osób trzecich w postępowaniach, w których dochodzi do orzekania karnoprawnej konfiskaty lub przepadku, a także stworzenie sprawiedliwych systemów redystrybucji odzyskanych aktywów na obszarze UE stanowią problemy, których rozwiązanie nie jest możliwe bez stworzenia wysokich standardów prawnych na poziomie prawa UE. Prawidłowo ukształtowane standardy powinny wspierać zasadę nieopłacalności popełniania przestępstw.

Standardy wyznaczone w prawie UE dla karnoprawnej konfiskaty korzyści z przestępstwa nie były do tej pory przedmiotem kompleksowych badań pod kątem występujących w nich luk, obszarów ryzyka niedostatecznej ochrony praw jednostek lub realizacji celów procesu karnego, czy też nieprawidłowego wpływu na wewnętrzne systemy prawne. Zagadnienia te były do tej pory podejmowane tylko częściowo w zagranicznym piśmiennictwie dotyczącym karnoprawnej konfiskaty. Projekt ten ma uzupełnić badania w tym zakresie.


Cele projektu

Projekt zmierza do określenia i oceny standardów karnoprawnej konfiskaty korzyści z przestępstwa wynikających z prawa UE, przy niezbędnym odniesieniu do prawa Rady Europy, ONZ, OECD oraz rekomendacji FATF. Badania zakładają porównanie prawa karnego wybranych państw: Polski, Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii (z ograniczeniem do prawa właściwego dla Anglii i Walii) w odniesieniu do unijnych standardów konfiskaty korzyści z przestępstwa (z uwzględnieniem odrębnych relacji Wielkiej Brytanii z UE). Analiza standardów UE pod kątem występujących w nich luk i obszarów ryzyka związanego z niedostateczną ochroną praw jednostek lub realizacją celów procesu karnego powinna pozwolić na sformułowanie propozycji ich ulepszenia w sposób równoważący interesy indywidualne i interesy wymiaru sprawiedliwości karnej mogące pozostawać w konflikcie.


Badania

Analiza obejmuje normy prawa UE dotyczące konfiskaty korzyści z przestępstwa, a także w niezbędnym zakresie Rady Europy, ONZ, OECD i rekomendacje FATF (prawo miękkie). Metoda komparatystyczna jest wykorzystana do analizy polskiego, niemieckiego, francuskiego i angielskiego prawa karnego w odniesieniu do standardów UE konfiskaty korzyści z przestępstwa. Przedmiotem analizy jest także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczące konfiskaty korzyści z przestępstwa mające znaczenie dla prawa UE oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. Ponadto analiza obejmuje politykę UE w zakresie kształtowania standardów konfiskaty korzyści z przestępstwa przy pomocniczym wykorzystaniu teorii racjonalnego tworzenia prawa Profesora Jerzego Wróblewskiego.


Znaczenie badań dla tworzenia i stosowania prawa

Wyniki badań mogą służyć jako punkt odniesienia dla ustalania strategii UE rozwiązania problemów związanych z karnoprawną konfiskatą, projektowania prawa UE dotyczącego karnoprawnej konfiskaty, jak również dla interpretacji, oceny i harmonizacji krajowych rozwiązań prawnych pod kątem standardów wyznaczonych w prawie UE dla karnoprawnej konfiskaty.

Częściowe wyniki badań zostały zaprezentowane na międzynarodowej konferencji naukowej The 24-hour Conference on Global Organized Crime, podczas moderowania panelu Money Laundering and Property, w trakcie którego wygłoszono referat i przedstawiono prezentację, pt. The legal presumption of the illicit origin of property as a tool designed to fight organised crime. What are the pros and cons of the EU’s strategy? Konferencja ta została zorganizowana przez: Center for Information and Research on Organised Crime, Global Initiative against Transnational Organized Crime, European Consortium of Political Research (ECPR) – Standing Group on Organised Crime (SGOC), International Association for the Study of Organized Crime, 10 listopada 2020 r., Nowy Jork, Amsterdam, Sydney (11 listopada 2020 r., Azja i Oceania).